Fout in NL-fosfaatbeleid zo groot, dat EU-milieudoel schier onhaalbaar is

Fosfaat_waterZelfs als alle agrariërs volledig zouden stoppen met het bemesten van hun landerijen, en er geen druppel fosfaat meer wordt aangewend, zal de landbouw haar milieudoelen niet halen. Dat is namelijk schier onmogelijk. De reden ligt in een grote discrepantie tussen de metingen en de milieudoelstellingen. Die conclusie trekt V-focus op basis van zijn onderzoek naar de wetenschappelijke onderbouwing van het fosfaatbeleid, deze zomer.

V-focus bestudeerde de onderbouwing van het fosfaatbeleid, dat grotendeels is gebaseerd op modellen en berekeningen, aan de hand van de metingen van de waterkwaliteit. De waterkwaliteit is wat fosfaat betreft, al sinds de jaren ’90, belabberd. De hoeveelheden fosfaat die worden aangetroffen in oppervlaktewateren in landbouwgebieden, blijven veel te hoog en dalen slechts zeer langzaam, ondanks de steeds strengere bemestingsnormen.

In het jaar 2005, wanneer wordt gesproken over derogatie voor Nederland voor de periode 2006 – 2009, wil Brussel die derogatie alleen verlenen als onder meer paal en perk wordt gesteld aan de fosfaatemissies naar het grond- en oppervlaktewater. Er is toen een fosfaatplafond in de derogatiebeschikking opgenomen, met 2002 als referentiejaar.

Metingen sterk vervuild

Vanwege de Nitraatrichtlijn, Kaderrichtlijn Water en derogie is Nederland verplicht de waterkwaliteit te monitoren, middels metingen. Deze metingen worden ter beschikking gesteld van Brussel. Waar de metingen mooie verbeteringen laten zien voor stikstof, is dat voor fosfaat nauwelijks het geval. Ons fosfaatbeleid blijkt in het veld weinig effectief. Dit is voor V-focus reden de data van meerdere instituten, binnen en buiten de landbouw, tegen het licht te houden. De eindconclusie is bizar: ongeveer de helft van de fosfaatvervuiling die wordt toegeschreven aan de landbouw, al vele jaren lang, is niet uit de landbouw afkomstig.

Het vergde veel research om opgehelderd te krijgen welke bronnen dan wél verantwoordelijk zijn voor het ‘surplus’ aan fosfaten (zie V-focus, september 2015).

Milieudoel schier onhaalbaar

Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat de landbouw de fosfaataanwending (dierlijke mest) sinds het jaar 2000, met zo’n 30 procent heeft teruggebracht. Veel effect heeft dat nog niet gehad. De mismatch tussen de metingen en normstelling is echter zo groot, dat ook als de fosfaataanwending met 100 procent wordt teruggebracht (dus volledig stoppen met bemesten), de Europese waterdoelen in grote delen van Nederland niet gehaald zullen worden. Dit komt onder meer doordat de resultaten niet gecorrigeerd worden voor het ‘vuil’ in de metingen.

Derogatie loopt gevaar

Waar de huidige discussie over het behoud van de derogatie zich nagenoeg volledig toespitst op het theoretische fosfaatplafond, wordt voorbij gegaan aan het feit dat Brussel ons land in de eerste plaats afrekent op de vereiste verbetering van de waterkwaliteit (dit is het doel van de Nitraatrichtlijn en Kaderrichtlijn Water). Het fosfaatplafond is weliswaar opgenomen in de derogatie – volgens de beschikking op aandragen van de Nederlandse autoriteiten zelf – echter de verplichting tot verbetering van de waterkwaliteit wordt als hoofddoel aangemerkt door de Europese Commissie.

Op basis van de metingen van de waterkwaliteit is het twijfelachtig of de derogatie, na aflopen op 31 december 2017, zonder meer met vier jaren zal worden verlengd. Als de derogatie niet wordt verlengd, zal ongeveer een kwart van de dierlijke mest niet meer geplaatst kunnen worden.

Onderzoeksverslag

Abonnees van V-focus vinden een uitgebreid onderzoeksverslag in de oktobereditie. Het verslag kwantificeert per regio de hoeveelheid, maar ook de herkomst van de fosfaten in regionale oppervlaktewateren, op basis van metingen.

Delen via:
Meer over: Algemeen | Onderzoek en beleid

4 Reacties op Fout in NL-fosfaatbeleid zo groot, dat EU-milieudoel schier onhaalbaar is

  1. Bert ten Hoorn Boer schreef:

    Hallo,
    Ik hoorde laatst op radio 1 dat er binnenkort een onderzoek wordt gepubliceerd dat aantoond dat 50%van de fosfaatvervuiling wordt veroorzaakt door de rioolzuiveringen in Nederland. Tot nu toe werd steeds aangenomen dat dit slechts 20% was. Maatregelen m.b.t. de veehouderij kunnen dus nooit het beoogde resultaat opleveren. wat moet er gebeuren om dit soort zaken tot de overheid door te laten dringen?

    Bert ten Hoorn Boer.

  2. j.verstraten schreef:

    Wij hebben altijd geleerd dat fosfaat itt tot nitraat niet uitspoelt. De relatie tussen bemesting van akkers en fosfaat in grond- cq. oppervlaktewater lijkt mij daarom niet direct aan elkaar te koppelen tenzij door hoosbuiten mest rechtstreeks afspoelt en in het water verdwijnt.
    Als het al zo zou zijn dat fosfaten wel oplossen in het grondwater dan zal het om dezelfde reden nog jaren duren voordat de invloed van een beperking op de aanvoer tot een meetbare daling lijd.

  3. Jan schreef:

    Reeds in oktober 2011 bracht ‘Natuur en Milieu’ een rapport uit genoemd ‘ranking the stars’. Hierin wordt aangegeven dat: “Het hoge gebruik van mest en kunstmest en de hoge emissies van ammoniak in Nederland zorgen voor bodemaantasting en voor ernstige aantasting van het oppervlaktewater. Met name de geconcentreerde veehouderij is hiervoor verantwoordelijk. Dit leidt tot een te hoge concentratie nutiënten (stikstof en fosfaat) in het oppervlaktewater (eutrofiëring) met als gevolg een afname van de biodiversiteit.”

    Duidleijk is dat de intensieve veehouderij een belangrijke bron is voor stikstof en fosfaat in het milieu. Zolang we nog steeds meer fosfaat in Nederland hebben dan dat we kwijt kunnen op het land is er inderdaad iets fout in het NL-fosfaatbeleid. Willen we dit veranderen zullen we economische belangen van ondernemers aan de kant moeten schuiven en andere belangen hoger moeten wegen.

  4. Henk de Groot schreef:

    @Jan
    De landbouw zit vast aan keiharde normen voor wat betreft het gebruik van dierlijke- en kunstmest OP HET LAND. Hier valt niet mee te sjoemelen. Riooloverstorten dumpen bij een beetje regen echter rechtstreeks OP HET OPPERVLAKTE WATER.
    Vraagje: Je hebt dorst en je hebt de keus om op een door jou te kiezen moment een slokje te drinken uit een stadsgracht of uit een kavelsloot in de polder waar twee dagen ervoor is bemest met 40m3 rundveedrijfmest. Hoe les jij je dorst?
    Ik weet in ieder geval wel wat ik zou kiezen.